Alimenty – jak ustalić usprawiedliwione potrzeby dziecka?

Ustalając kwotę alimentów, Sąd każdorazowo bada:

  • zakres usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego,

oraz

  • możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego do alimentacji.

Zakres usprawiedliwionych potrzeb oraz możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego muszą być rozpatrywane łącznie co oznacza, że Sąd w trakcie postępowania musi poznać sytuację dziecka i sytuację zobowiązanego rodzica zanim ustali wysokość alimentów.

W tym wpisie analizie zostanie poddana pierwsza przesłanka na podstawie której ustalana jest wysokość alimentów, czyli usprawiedliwione potrzeby dziecka. W pozostałych wpisach znajdą się informacje o tym, jak ustalić możliwości majątkowe i zarobkowe rodzica, który ma płacić alimenty, a także kiedy rodzic zobowiązany do płacenia alimentów może ich nie płacić.

Znaczenie „usprawiedliwione potrzeby” oznacza, że nie chodzi o każde potrzeby dziecka, ale takie, których zaspokojenie zapewni dziecku prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy stosownie do jego możliwości.

Należy jednak pamiętać, że usprawiedliwione potrzeby dziecka nie mogą zostać określone na poziomie minimalnym, ale na takim który odpowiada stopie życiowej rodziców. Dlatego, aby określić wysokość alimentów należy poznać sytuację dziecka i rodzica.

Dlaczego alimenty nie mogą zostać ustalone na minimalnym poziomie?

Środki z alimentów mają na celu zapewnienie rozwoju fizycznego i duchowego dziecka. Wysokość orzekanych alimentów będzie każdorazowo rozpatrywana indywidualnie. Pieniądze te mają na celu zapewnienie środków na wychowanie dziecka, jego edukację i leczenie w celu przygotowania dziecka do samodzielnego życia.

Jakie kategorie potrzeb dziecka będą zaspokajane z alimentów?

Zaspokojenie potrzeb dziecka będzie polegało w szczególności na zapewnieniu dziecku:

  • mieszkania,
  • wyżywienia,
  • ubrania,
  • leczenia,
  • higieny osobistej,
  • edukacji,
  • wypoczynku,
  • rozrywki.

Dlatego te, wymienione kategorie, będą najczęściej brane pod uwagę przez Sąd w trakcie sprawy o alimenty. Nie oznacza to, że jest to katalog zamknięty i nie można dodać innych potrzeb.

Należy pamiętać, że w zakresie wychowania dziecka, usprawiedliwione potrzeby to także troska o jego rozwój fizyczny i umysłowy oraz przygotowanie do życia w społeczeństwie. Dziecko powinno rozwijać się zgodnie ze swoimi uzdolnieniami, a rodzice - jeśli mają takie możliwości - powinni wspomagać dziecko.

Najszerszy zakres usprawiedliwionych potrzeb przysługuje dziecku, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Jednak, jeśli dziecko posiada majątek, który przynosi dochody, wówczas te dochody powinny być przeznaczane na zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb dziecka.

Nie jest możliwe ustalenie kompletnego katalogu usprawiedliwionych potrzeb, które podlegają zaspokojeniu w ramach obowiązku alimentacyjnego. Trudne jest również odróżnienie usprawiedliwionych potrzeb od tych, które jako przejaw zbytku lub z innych przyczyn nie powinny być uwzględnione. Często zdarza się, że rodzic który zajmuje się dzieckiem posiada wyższe dochody od rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów i przeznacza duże kwoty na życie dla dziecka. W takiej sytuacji Sąd ma obowiązek zbadać, czy utrzymanie dziecka na wysokim poziomie:

  • ma swoje uzasadnienie w potrzebach dziecka;
  • na jaki poziomie żyli razem rodzice i dziecko oraz jakie wtedy potrzeby dziecka były zaspokajane.

Niezależnie jednak od potrzeb dziecka, przy ich ustalaniu należy pamiętać, że dzieci mają prawo do równej stopy życiowej, niezależnie od tego, czy żyją z rodzicami wspólnie czy oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami.

Usprawiedliwione potrzeby dziecka powinny być oceniane nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu uprawnionego, jego środowiska, możliwości zarobkowych zobowiązanych do jego utrzymania i całego szeregu okoliczności każdego konkretnego przypadku.

Prawidłowe ustalenie wysokości żądanych alimentów wymaga wzięcia pod uwagę jednocześnie kilku rzeczy, które w szczególności zostały wymienione.

Aby skutecznie wykazać przed sądem usprawiedliwione potrzeby, należy w pierwszej kolejności zastanowić się nad potrzebami dziecka. Jak wcześniej wskazano do usprawiedliwionych potrzeb nie będą wchodziły wszystkie wydatki na dziecko, ale te usprawiedliwione. Warto zastanowić się nad tym, jakie potrzeby miało dziecko zaspokajana, gdy rodzice żyli razem, np. w jakiej szkole dziecko uczyło się i jakie wydatki w związku z tym były ponoszone, jakie dziecko miało i ma nadal hobby, gdzie wyjeżdżało na wakacje. Jeśli dziecko dotychczas uczyło się w szkole prywatnej, trudno dziecku odmówić prawo do dalszej prywatnej edukacji. Jeśli dziecko potrzebuje korepetycji wyrównawczych albo chce rozwijać swoje zainteresowania językowe, to dziecku należy umożliwić taką edukację jakiej potrzebuje lub jaka była dotychczas. Należy jednak pamiętać, że potrzeby dziecka powinny zostać ustalone w kontekście możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica, który ma płacić alimenty.

Po stworzeniu takiej listy należy przystąpić do zebrania dowodów. Powinny to być albo faktury, albo paragony z potwierdzeniem płatności kartą płatniczą rodzica dokonującego zakupów. Gdy dziecko chodzi do przedszkola lub szkoły, warto zwrócić się o potwierdzenia dokonania wszelkich opłat. Należy również przedstawić do sprawy potwierdzenia opłat za czynsz i media. Odnośnie wydatków związanych z wyżywieniem, których udokumentowanie może sprawić trudności, to należy pamiętać, że Sąd posiada wiedzę, która pozwoli oszacować wydatki na wyżywienia zdrowego dziecka. Jeśli jednak dziecko wymaga specjalnej diety, wówczas oprócz przedstawienia zaświadczenia od lekarza, należy dokładnie wyjaśnić na czym dieta polega i jakich wydatków wymaga.

Zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb dziecka to nie tylko kwota co miesiąc płacona na rzecz dziecka. Potrzeby dziecka mogą być również zaspokojone osobistym staraniem. Najczęściej dotyczy to jednak matki, która opiekuje się dzieckiem na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Niemniej jednak, nie można zignorować tego, że rodzic zobowiązany do płacenia alimentów zajmuje się dzieckiem podczas kontaktów, w wakacje i święta. W takie sytuacji, warto przedstawić w sprawie plan kontaktów. Jeśli z przedstawionego planu wynika, że rodzice dzielą się po połowie opieką nad dzieckiem w wakacje i ferie, wówczas można zwrócić uwagę, że skoro taki jest podział opieki, to z katalogu usprawiedliwionych potrzeb dziecka można wyłączyć koszt wypoczynku, który jest zapewniany przez każdego rodzica w swoim zakresie.

Ustalenie wysokości alimentów jest sprawą, którą należy badać za każdym razem indywidualnie.